پرواز چارتر یکی از اصطلاحات رایج در صنعت گردشگری و حمل‌ونقل هوایی است؛ اما برخلاف تصور رایج، «چارتر» لزوماً به معنی پرواز ارزان، لحظه آخری یا هواپیمایی با خدمات متفاوت نیست. چارتر در اصل به نحوه واگذاری ظرفیت یک پرواز مربوط میشود.
در یک مدل چارتر، تمام یا بخشی از ظرفیت یک پرواز می‌تواند توسط یک شرکت گردشگری، آژانس یا مجموعه دیگری از شرکت هواپیمایی در اختیار گرفته شود و سپس آن ظرفیت برای فروش به مسافران عرضه شود.
در این راهنما به جای تمرکز بر خرید بلیط، بررسی می‌کنیم پرواز چارتر چیست، چگونه شکل می‌گیرد، چارترکننده چه نقشی دارد، فول چارتر و سیت چارتر چه تفاوتی دارند و مسافر در یک پرواز چارتری چه تجربه‌ای خواهد داشت.
پرواز چارتر چیست؟
در ساده‌ترین تعریف، پرواز چارتر به مدلی گفته میشود که در آن تمام یا بخشی از ظرفیت یک پرواز برای یک بازه زمانی یا پرواز مشخص در اختیار یک چارترکننده قرار می‌گیرد.
چارترکننده می‌تواند یک آژانس مسافرتی، شرکت گردشگری، برگزارکننده تور یا مجموعه‌ای باشد که بر اساس قرارداد، ظرفیت مشخصی از پرواز را در اختیار گرفته است.
نکته مهم این است که چارتر بودن الزاماً ویژگی خود هواپیما نیست. ممکن است یک پرواز توسط همان ایرلاین، همان هواپیما و همان خدمه انجام شود اما نحوه عرضه بخشی از ظرفیت آن متفاوت باشد.
چارتر در صنعت هواپیمایی چگونه کار می‌کند؟
برای درک بهتر پرواز چارتر باید سه نقش را از یکدیگر جدا کنیم: ایرلاین، چارترکننده و مسافر.
ایرلاین یا شرکت هواپیمایی
ایرلاین مسئول انجام پرواز است. هواپیما، خدمه پروازی و عملیات مرتبط با انجام پرواز تحت مسئولیت شرکت هواپیمایی قرار دارند.
چارترکننده
چارترکننده بر اساس قراردادی که با شرکت هواپیمایی یا تأمین‌کننده ظرفیت دارد، تمام یا بخشی از ظرفیت مشخص‌شده را در اختیار می‌گیرد.
این ظرفیت سپس می‌تواند به شکل بلیط مستقل یا در بعضی موارد به عنوان بخشی از یک بسته سفر در اختیار مسافران قرار گیرد.
مسافر
مسافر در نهایت یکی از صندلی‌های قابل فروش پرواز را رزرو می‌کند. برای مسافر مهم است که قبل از پرداخت، اطلاعات همان گزینه شامل ساعت پرواز، ایرلاین، بار مجاز، قوانین نرخ و سایر شرایط اعلام‌شده را بررسی کند.
تفاوت پرواز چارتر و بلیط چارتر چیست؟
این دو عبارت در مکالمات روزمره معمولاً به جای یکدیگر استفاده می‌شوند، اما از نظر مفهومی دقیقاً یکسان نیستند.
پرواز چارتر بیشتر به شیوه تأمین و واگذاری ظرفیت پرواز اشاره دارد؛ در حالی که بلیط چارتر محصولی است که مسافر از ظرفیت چارتری موجود خریداری می‌کند.
به زبان ساده، ابتدا ظرفیت پرواز در قالب یک قرارداد چارتر در اختیار چارترکننده قرار می‌گیرد و سپس صندلی‌های آن ظرفیت می‌توانند به شکل بلیط به مسافر عرضه شوند.
اگر هدفتان آشنایی بیشتر با بلیط‌های چارتری و شرایط رزرو آن‌هاست، راهنمای بلیط هواپیما چارتر را مطالعه کنید.
چارترکننده کیست؟
یکی از اصطلاحات مهم برای شناخت سازوکار پرواز چارتر، «چارترکننده» است.
چارترکننده مجموعه‌ای است که بر اساس قرارداد، ظرفیت مشخصی از یک پرواز را در اختیار می‌گیرد. این ظرفیت می‌تواند شامل تعدادی صندلی یا ظرفیت گسترده‌تری از یک پرواز باشد.
از آنجا که چارترکننده ظرفیت مشخصی را در اختیار گرفته است، میزان تقاضا و تعداد صندلی‌های باقی‌مانده می‌تواند در نحوه عرضه آن ظرفیت تأثیر داشته باشد.
چارتردهنده کیست؟
در مقابل چارترکننده، اصطلاح «چارتردهنده» قرار دارد. به طور کلی طرفی که ظرفیت مورد توافق را طبق قرارداد در اختیار چارترکننده قرار می‌دهد، چارتردهنده محسوب میشود.
جزئیات قراردادهای چارتر می‌تواند متفاوت باشد؛ بنابراین نمی‌توان تمام قراردادهای چارتر را با یک ساختار ثابت توضیح داد.
فول چارتر چیست؟
فول چارتر (Full Charter) به حالتی گفته میشود که ظرفیت مورد توافق به صورت گسترده در اختیار چارترکننده قرار می‌گیرد. بسته به نوع قرارداد، این ظرفیت می‌تواند برای یک پرواز مشخص یا مجموعه‌ای از پروازها تعریف شود.
فول چارتر بیشتر یک اصطلاح مربوط به قرارداد و تأمین ظرفیت است و مسافر معمولاً هنگام سفر تفاوت عملی مستقیمی در کابین هواپیما به دلیل «فول چارتر» بودن احساس نمی‌کند.
سیت چارتر چیست؟
سیت چارتر (Seat Charter) به مدلی گفته میشود که تعداد مشخصی از صندلی‌های یک پرواز در اختیار چارترکننده قرار می‌گیرد.
در چنین شرایطی ممکن است ظرفیت یک پرواز از کانال‌ها یا قراردادهای مختلف عرضه شود. به همین دلیل دو مسافر یک پرواز می‌توانند صندلی خود را از مسیرهای فروش متفاوت تهیه کرده باشند.
آیا پرواز چارتر با هواپیمای جداگانه انجام میشود؟
لزوماً خیر. یکی از تصورات اشتباه این است که پرواز چارتر حتماً با هواپیمایی مخصوص یا متفاوت از پروازهای دیگر انجام میشود.
چارتر بودن بیشتر به مدل تأمین و فروش ظرفیت مربوط است. بنابراین ممکن است مسافران با شیوه‌های مختلف فروش ظرفیت، در نهایت در یک پرواز و یک هواپیما حضور داشته باشند.
آیا کیفیت پرواز چارتر پایینتر است؟
صرف چارتر بودن ظرفیت به معنی پایینتر بودن کیفیت پرواز نیست.
نوع هواپیما، خدمه، کلاس پروازی و خدماتی که در طول پرواز ارائه میشود به شرایط و سیاست‌های پرواز و ایرلاین مربوط است و نباید تنها بر اساس عبارت «چارتر» درباره کیفیت یک پرواز قضاوت کرد.
بنابراین اگر دو مسافر در یک پرواز حضور داشته باشند، نحوه خرید صندلی به تنهایی به معنی تفاوت در ایمنی یا کیفیت عملیات پرواز نیست.
آیا صندلی مسافر چارتر با سایر مسافران فرق دارد؟
خیر؛ چارتر بودن بلیط به خودی خود نوع خاصی از صندلی در داخل هواپیما ایجاد نمی‌کند.
محل نشستن مسافر بر اساس شرایط پرواز، کلاس کابین، فرآیند پذیرش و انتخاب صندلی تعیین میشود. بنابراین نمی‌توان گفت صندلی‌های خاصی در انتهای یا ابتدای هواپیما مخصوص مسافران چارتر هستند.
آیا خدمات داخل پرواز چارتر متفاوت است؟
خدمات داخل پرواز را نباید صرفاً از روی نحوه فروش بلیط پیش‌بینی کرد. نوع خدمات به ایرلاین، مسیر، کلاس پروازی و سیاست‌های همان پرواز بستگی دارد.
برای مثال، اگر یک ظرفیت چارتری در همان پرواز و همان کلاس کابین عرضه شده باشد، صرف چارتر بودن بلیط دلیل مستقلی برای متفاوت بودن خدمات داخل پرواز نیست.
بار مجاز در پرواز چارتر چقدر است؟
برای پرواز چارتر نمی‌توان یک عدد ثابت را به عنوان بار مجاز تمام پروازها اعلام کرد.
میزان بار مجاز می‌تواند بر اساس ایرلاین، مسیر، کلاس پروازی و شرایط گزینه رزروشده متفاوت باشد. بنابراین عدد درج‌شده در اطلاعات همان پرواز را ملاک قرار دهید.
این روش دقیق‌تر از اتکا به قواعد عمومی مانند «همه پروازهای داخلی فلان مقدار بار دارند» است.
پرواز چارتر داخلی چیست؟
اصطلاح پرواز چارتر داخلی برای ظرفیت‌های چارتری در مسیرهای داخل کشور استفاده میشود.
وجود ظرفیت چارتر در یک مسیر دائمی و تضمین‌شده نیست. ممکن است یک مسیر در تاریخ مشخص دارای گزینه چارتر باشد و در تاریخ دیگری فقط گزینه‌های دیگری برای فروش داشته باشد.
به همین دلیل برای تشخیص وضعیت واقعی، باید مسیر و تاریخ موردنظر را جستجو کرد.
پرواز چارتر خارجی چیست؟
در بعضی مسیرهای بین‌المللی نیز ظرفیت‌های چارتری وجود دارند. این ظرفیت‌ها ممکن است به صورت بلیط مستقل یا در ارتباط با برنامه‌های گردشگری و تورها عرضه شوند.
در سفر خارجی علاوه بر نوع بلیط، موارد مهم‌تری مانند مدارک سفر، گذرنامه، شرایط ورود به مقصد، بار مجاز، فرودگاه، ساعت پرواز و قوانین نرخ نیز باید بررسی شوند.
اگر قصد رزرو پرواز خارجی دارید، راهنمای خرید بلیط هواپیما خارجی اطلاعات بیشتری در اختیارتان قرار می‌دهد.
آیا پرواز چارتر همیشه ارزان‌تر است؟
خیر. یکی از رایج‌ترین برداشت‌های اشتباه درباره پرواز چارتر این است که «چارتر» مترادف با «ارزان» است.
قیمت گزینه‌های قابل فروش می‌تواند تحت تأثیر عوامل مختلفی قرار بگیرد و ممکن است در یک زمان ظرفیت چارتری قیمت مناسبی داشته باشد و در زمان دیگری گزینه دیگری مقرون‌به‌صرفه‌تر باشد.
به همین دلیل، هنگام تصمیم‌گیری باید قیمت واقعی گزینه‌های موجود را مقایسه کرد و صرفاً به عنوان «چارتر» اعتماد نکرد.
اگر هدف اصلی شما پیدا کردن قیمت پایینتر است، مقاله راهنمای بلیط ارزان هواپیما موضوع را به صورت تخصصی بررسی می‌کند.
چرا قیمت ظرفیت چارتر تغییر می‌کند؟
ظرفیت باقی‌مانده، میزان تقاضا، زمان سفر و شرایط بازار می‌توانند روی قیمت عرضه یک گزینه تأثیر بگذارند.
اما این موضوع به معنی وجود یک فرمول ثابت مانند «هرچه به پرواز نزدیک‌تر شویم قیمت حتماً کمتر میشود» نیست.
گاهی ظرفیت باقی‌مانده می‌تواند با قیمت مناسب عرضه شود و گاهی با افزایش تقاضا، ظرفیت ارزان تکمیل میشود. بنابراین رفتار قیمت را باید در همان مسیر و تاریخ بررسی کرد.
آیا پرواز چارتر همان پرواز لحظه آخری است؟
خیر. چارتر و لحظه آخری دو مفهوم متفاوت هستند.
چارتر به نحوه تأمین و عرضه ظرفیت مربوط است؛ در حالی که «لحظه آخری» معمولاً به زمانی اشاره دارد که فاصله کمی تا پرواز باقی مانده است.
ممکن است یک گزینه چارتری نزدیک زمان پرواز نیز عرضه شود، اما هر چارتر لزوماً لحظه آخری نیست و هر گزینه نزدیک پرواز را نیز نباید صرفاً به دلیل زمان باقی‌مانده، چارتر دانست.
جزئیات این موضوع را در مقاله بلیط لحظه آخری هواپیما توضیح داده‌ایم.
چگونه بفهمیم پرواز موردنظر چارتر است؟
مطمئن‌ترین روش این است که اطلاعات و نوع گزینه در نتایج جستجو و جزئیات همان پرواز بررسی شود.
نباید برای تشخیص چارتر بودن صرفاً از قیمت، ساعت پرواز، قیمت کودک یا میزان نوسان قیمت نتیجه‌گیری کرد. این عوامل به تنهایی نمی‌توانند نوع ظرفیت را با قطعیت مشخص کنند.
اگر سامانه فروش نوع بلیط را مشخص کرده است، همان اطلاعات و قوانین اعلام‌شده برای گزینه موردنظر باید ملاک قرار گیرد.
پرواز چارتر در مسیرهای پرتردد
وجود چارتر به قراردادهای موجود و ظرفیت عرضه‌شده در هر مسیر بستگی دارد. در برخی مسیرهای پرتردد ممکن است در تاریخ‌های مختلف گزینه‌های متنوع‌تری برای مقایسه وجود داشته باشد.
برای بررسی وضعیت فعلی یک مسیر، بهتر است مستقیماً پروازهای همان تاریخ را مشاهده کنید:
وجود لینک این مسیرها به معنی تضمین وجود چارتر در تمام تاریخ‌ها نیست؛ نتایج جستجوی همان تاریخ وضعیت واقعی گزینه‌های قابل خرید را مشخص می‌کند.
پرواز چارتر چه مزیتی برای صنعت گردشگری دارد؟
از دید صنعت گردشگری، قراردادهای چارتر یکی از روش‌های مدیریت ظرفیت هستند. برگزارکنندگان سفر می‌توانند بر اساس پیش‌بینی تقاضا، ظرفیت موردنیاز خود را برای یک مقصد یا برنامه گردشگری تأمین کنند.
این مدل مخصوصاً زمانی کاربرد دارد که یک مجموعه قصد برنامه‌ریزی برای تعداد مشخصی مسافر، یک تور یا مجموعه‌ای از سفرها را داشته باشد.
در مقابل، چارترکننده بخشی از ریسک تجاری مربوط به فروش ظرفیت در اختیار گرفته‌شده را نیز می‌پذیرد. به همین دلیل مدیریت صحیح ظرفیت و پیش‌بینی تقاضا در این مدل اهمیت زیادی دارد.
پرواز چارتر برای چه مسافری مناسب است؟
از دید مسافر، نمی‌توان صرفاً بر اساس عبارت چارتر تصمیم گرفت. مناسب بودن یک گزینه به شرایط همان سفر بستگی دارد.
قیمت، ساعت حرکت، قوانین نرخ، بار مجاز و میزان قطعیت برنامه سفر را کنار یکدیگر قرار دهید و سپس تصمیم بگیرید.
اگر احتمال تغییر برنامه وجود دارد، قوانین استرداد و تغییر اهمیت بیشتری پیدا می‌کند. اگر قیمت برایتان اولویت بالاتری دارد، گزینه‌های موجود را از نظر مبلغ نهایی مقایسه کنید.
پرواز چارتر چه تفاوتی با پرواز سیستمی دارد؟
مهم‌ترین نکته این است که چارتر و سیستمی به شیوه عرضه و شرایط فروش ظرفیت مربوط می‌شوند و نباید از روی این عنوان‌ها درباره کیفیت یا ایمنی هواپیما نتیجه‌گیری کرد.
از آنجا که تفاوت قیمت، استرداد، نرخ کودک و سایر جزئیات چارتر و سیستمی موضوع مستقلی است، آن را در این صفحه تکرار نمی‌کنیم.
برای مقایسه کامل به مقاله تفاوت بلیط سیستمی و چارتری مراجعه کنید.
اگر قصد خرید پرواز چارتر داشته باشیم چه کنیم؟
این مقاله درباره ساختار و مفهوم پرواز چارتر است. اگر قصد خرید دارید، ابتدا مبدا، مقصد و تاریخ سفر را مشخص کنید و گزینه‌های موجود را از نظر قیمت و شرایط بررسی کنید.
راهنمای کامل مراحل رزرو را در مقاله خرید بلیط هواپیما چارتر قرار داده‌ایم تا موضوع خرید با محتوای آموزشی این صفحه تداخل نداشته باشد.
جمع‌بندی
پرواز چارتر قبل از آنکه یک عبارت تبلیغاتی برای بلیط ارزان باشد، یک مدل تأمین و عرضه ظرفیت در صنعت هوانوردی و گردشگری است. در این مدل، تمام یا بخشی از ظرفیت یک پرواز بر اساس قرارداد در اختیار چارترکننده قرار می‌گیرد و سپس آن ظرفیت برای فروش عرضه میشود.
چارتر بودن به تنهایی درباره قیمت، کیفیت پرواز، بار مجاز یا امکان استرداد تصمیم نمی‌گیرد. برای مسافر، اطلاعات و قوانین همان گزینه‌ای که قصد رزرو آن را دارد اهمیت بیشتری دارد.
اگر هدفتان شناخت بلیط هواپیما چارتر، مقایسه بلیط سیستمی و چارتری یا خرید بلیط هواپیما چارتر است، هرکدام را در راهنمای تخصصی خودش بررسی کرده‌ایم.
سوالات متداول
پرواز چارتر یعنی چه؟
چارتر به مدلی از تأمین ظرفیت اشاره دارد که در آن تمام یا بخشی از ظرفیت یک پرواز بر اساس قرارداد در اختیار چارترکننده قرار می‌گیرد و سپس برای فروش عرضه میشود.
آیا پرواز چارتر هواپیمای جداگانه‌ای دارد؟
لزوماً خیر. چارتر بودن بیشتر به نحوه تأمین و فروش ظرفیت مربوط است و به خودی خود به معنی استفاده از هواپیمای متفاوت نیست.
آیا پرواز چارتر کیفیت پایینتری دارد؟
خیر. صرف چارتر بودن ظرفیت به معنی کیفیت یا ایمنی پایینتر نیست. شرایط عملیاتی و خدمات پرواز به ایرلاین، هواپیما، مسیر و کلاس پروازی بستگی دارد.
فول چارتر چیست؟
فول چارتر مدلی از قرارداد چارتر است که در آن ظرفیت مورد توافق به صورت گسترده در اختیار چارترکننده قرار می‌گیرد. جزئیات دقیق آن به قرارداد طرفین بستگی دارد.
سیت چارتر چیست؟
سیت چارتر به حالتی گفته میشود که تعداد مشخصی صندلی از یک پرواز در اختیار چارترکننده قرار گرفته باشد.
آیا چارتر همان لحظه آخری است؟
خیر. چارتر به شیوه تأمین ظرفیت مربوط است و لحظه آخری به زمان باقی‌مانده تا پرواز اشاره دارد. این دو مفهوم می‌توانند در بعضی شرایط هم‌زمان باشند اما یکسان نیستند.
آیا پرواز چارتر همیشه ارزان است؟
خیر. قیمت به شرایط همان مسیر، تاریخ، ظرفیت و تقاضا بستگی دارد و باید با سایر گزینه‌های موجود مقایسه شود.
بار مجاز پرواز چارتر چقدر است؟
عدد ثابتی برای تمام پروازهای چارتر وجود ندارد. بار مجاز اعلام‌شده برای همان ایرلاین، مسیر، کلاس و گزینه رزروشده را بررسی کنید.
چطور بفهمیم یک پرواز چارتر است؟
بهترین روش، بررسی نوع بلیط و اطلاعاتی است که برای همان گزینه در سامانه فروش نمایش داده میشود. قیمت پایین یا نرخ کودک به تنهایی معیار قطعی تشخیص چارتر نیست.
مقاله را به اشتراک بگذارید:
